Zapraszamy do udziału w obchodach Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej, które zostały zaplanowane w Lubaczowie i na terenie powiatu lubaczowskiego w dniach 4 i 11 lipca 2025 r. organizowanych m.in. przez Muzeum Kresów w Lubaczowie.
Poszczególne wydarzenia w ramach programu zostały przygotowane przez Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział w Lubaczowie, Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego w Warszawie, Hufiec Związku Harcerstwa Polskiego w Lubaczowie, Jednostkę Strzelecka 2033 im. gen. Józefa Kustronia w Lubaczowie, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie, Parafię pw. św. Stanisława BM w Lubaczowie, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej oraz Miejską Bibliotekę Publiczną im. Władysława Broniewskiego w Lubaczowie.
Obchody towarzyszą Festiwalowi Dziedzictwa Kresów, którego organizatorami są Gmina Lubaczów i Województwo Podkarpackie. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest wolny.
Program:
- przejście pod Konkatedrę bł. Jakuba Strzemię w Lubaczowie
- złożenie kwiatów pod tablicą, która upamiętnia ofiary zamordowane z rąk OUN-UPA
- kolejno delegacje wyruszają na cmentarze i miejsca pamięci (ok. 30 lokalizacji)
Trasa IPN Rzeszów kształtuje się następująco: Lubaczów-Cieszanów-Łówcza-Lipsko-Narol-Płazów-Zapałów.
Oddziałowe Archiwum IPN w Rzeszowie przygotowało materiały, które w tym czasie zostaną przekazane uczestnikom obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa w ramach promocji programu straty.pl
- godz. 18:00 - Konkatedra pw. bł. Jakuba Strzemię w Lubaczowie Msza św. upamiętniająca ofiary ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA oraz złożenie kwiatów pod tablicą pamięci Kresowian
- godz. 19:30 - Zbieg ulic T. Kościuszki i H. Sienkiewicza w Lubaczowie Marsz milczenia pod Pomnik Niepodległości w Lubaczowie
- godz. 20:00 - Muzeum Kresów w Lubaczowie
Chociaż rzeź wołyńska z 1943 roku należy obecnie do najbardziej nagłośnionych w Polsce wydarzeń historycznych, nie wszyscy zdają sobie sprawę, że nie była to jedyna masowa zbrodnia ukraińskich nacjonalistów na ludności polskiej w okresie II wojny światowej. Ludobójstwo dokonane w latach 1943–1945 na obszarze Galicji Wschodniej pochłonęło prawdopodobnie około 30 tysięcy istnień ludzkich i było nie mniej brutalne od ludobójstwa wołyńskiego. Książka Damiana Markowskiego, znakomitego historyka, znawcy dziejów Europy Wschodniej, byłego członka Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, jest pierwszą publikacją poświęconą wyłącznie tym zapomnianym wydarzeniom. Praca zawiera najdokładniejsze jak dotąd ustalenia, powstałe w oparciu o polskie, ukraińskie, niemieckie i sowieckie źródła, niekiedy zupełnie wcześniej nieznane.
W jakim stopniu wydarzenia w Galicji Wschodniej przypominały te z Wołynia? Jak przebiegała czystka i co oznaczała dla polskich mieszkańców regionu? Jak wyglądały próby oddolnej samoobrony, a jak reakcja zorganizowanego polskiego podziemia? W jaki sposób ustosunkowali się do niej niemieccy, a następnie sowieccy okupanci? I wreszcie – na czym polega polsko-ukraiński konflikt pamięci historycznej? Przelana podczas tamtych wydarzeń krew na dziesiątki lat podzieliła dwie bliskie sobie społeczności żyjące na wspólnej ziemi. Podczas pracy autorowi przyświecał ważny cel: ponownie zbliżyć Ukraińców i Polaków. Książka „W cieniu Wołynia” napisana jest z szacunkiem dla ofiar poległych po obu stronach, ale przede wszystkim z pokorą i respektem wobec źródeł. Podejmuje temat bolesny, przy całej świadomości tego, że dopiero rzetelne mówienie o historycznej prawdzie, a nie przemilczanie faktów, zbuduje wolne od resentymentów relacje polsko-ukraińskie.
